Steun ons en help Nederland vooruit

woensdag 29 april 2020

Herinneringsteken voor haven de Zwaai in buurtschap Pakhuisweg, Ede

In de oordeelsvormende vergadering van Ede op 24 april pleitte fractievolger Freek Jan Koekoek namens D66 voor het plaatsen van een informatiebord en herinneringsteken bij de historische haven de zwaai in buurtschap Pakhuisweg in Ede. De bijdrage is hier te zien (punt OV3). Het pleidooi werd goed ontvangen door verantwoordelijk wethouder Peter de Pater, die de mogelijkheden zou onderzoeken. Omroep Gelderland berichtte er al over en ook Ede Stad.

‘Zwaaien’ bij Pakhuisweg en de Klomp

Het buurtschap Pakhuisweg ligt in het lagere, natte gedeelte van Ede, dat in de Middeleeuwen is ontstaan als gevolg van turfwinning en veenontginning. Ook Ederveen en de Klomp (beide gemeente Ede) liggen in dit gebied, net als onze buurgemeente Veenendaal. Zowel bij het Pakhuis als de Klomp was een ‘zwaai’ of haven, die diende voor de handel in turf en andere producten, zoals wol. Deze havens stonden via de Grift in verbinding met de Rijn en met Amersfoort en daarmee met de rest van Nederland. Ede had dus een haven!

Geschiedenis van veenontgining in Ede

Buurgemeente Veenendaal vierde vorig jaar nog het Gilbertjaar vierde, als herdenking aan de Vlaamse ondernemer Gilbert van Schoonbeke (1519-1556), die in de 16de eeuw de veenontginning bij Veenendaal organiseerde. Hij liet ook een deel van de Grift of Bisschopsgrift graven. In Ede is de geschiedenis van het veen veel minder bekend. Ede is immers voor de meesten een ‘kazernestad op het zand’. Toch kent Ede net als andere Veluwse gemeenten ook een lagergelegen deel, dat oorspronkelijk moeras was en nu het broeklandschap vormt. Tot 1960 hoorde een deel van Veenendaal zelfs nog bij Ede, het zogenaamde Gelders Veenendaal.

Oproep aan College Ede

Bij deze geschiedenis willen wij graag stilstaan door een informatiebord en herinneringsteken te plaatsen op de plaats van de oude oude ‘zwaai’ in buurtschap Pakhuis. Deze zwaai is helaas nu niet meer te zien, maar moet ter hoogte van café-restaurant het Pakhuis hebben gelegegen. De vaart zelf liep door tot de Kade. Wij stellen voor dat de gemeente een lokale kunstenaar uitnodigt om een passend herinneringsteken te ontwerpen en dan in overleg met het buurschap een geschikte plek zoekt. Wij zijn benieuwd naar de reactie van het College.

Foto’s van de oude Grift en de zogenaamde wijken (zij-kanalen) zijn te vinden in het Gemeentearchief:

https://www.archieval.nl/detail.php?id=1174396

https://www.archieval.nl/detail.php?id=1146589