Steun ons en help Nederland vooruit

donderdag 29 oktober 2020

Reactie D66 Ede op programmabegroting: Meer ambitie is nodig in tijden van corona!

Een keer per jaar komt de gemeente Ede met haar programmabegroting. Deze prorgrammabegroting werd vandaag uitgebreid in de raad besproken. D66 Ede komt op voor dat wat in tijden van Corona belagrijk is. Goed onderwijs, cultuur, natuur, klimaat ambities en het tegengaan van eenzaamheid. Stephan Neijenhuis deed namens D66 een bijdrage aan het debat. Lees hieronder zijn bijdrage:

Belangrijke zaken eerst. Bij een politieke vooruitblik, wil D66 in de eerste plaats beterschap en alle goeds wensen aan wethouder Veltman. Dat zij maar weer snel de oude en onder ons mag zijn.

Op de tweede plaats een blik op het verleden dat we in de rug hebben. En dat doe ik graag aan de hand van een oude motie van mijn collega’s van de SGP. Over de historie van ons Edese gemeentewapen. De Nederlandse maagd, leunend op de Bijbel met een hoed. Nou, die Bijbel krijgt meestal wel genoeg aandacht hier. Ik wilde het vandaag eens hebben over die hoed. Die hoed is namelijk een eeuwenoud symbool voor vrijheid en de revolutie. Kijk, dat vind ik als sociaal-liberaal mooi. De anti-revolutionairen hadden hier vroeger een abonnement op het burgemeesterschap en liberalen zijn hier vaak in de minderheid, maar in ons wapen staat dus al eeuwenlang dit vrijheidssymbool!

Toen dat wapen werd opgesteld was er ook net een revolutie uitgebroken: de Bataafse.
En over die Bataafse Republiek valt veel te zeggen, maar het zorgde wel voor de eerste gemeenteraad van Ede. Wij vieren dus dit jaar ons 45e lustrum. De eed die onze eerste ambtsvoorgangers  dienden uit te spreken en de nieuwe grondwet van die republiek,
waren gebaseerd op het verlichte ideaal van vrijheid op basis van een sociaal contract.

[[CORONAVIRUS]]

Een goede les voor nu. We moeten ieder een deel van onze vrijheden inleveren. Zodat we allemaal gezond kunnen blijven en we later allemaal weer in vrijheid kunnen leven.

Het coronavirus vraagt veel van Edenaren. De lockdown zorgt bij veel mensen voor eenzaamheid. Onder ouderen, maar óók onder jongeren.

  • We hebben al vaak moties aangenomen over eenzaamheid. In hoeverre zijn die acties ook gericht op eenzame jongeren?

Daarnaast moeten veel mensen hun activiteiten staken. Ondernemers, sport- en cultuurverenigingen. De wethouder stelt dat de tegemoetkoming vanuit het Rijk ons meevalt.

  • Is dat ook aanleiding om ervoor te zorgen dat de steunpakketten snel duidelijk zijn en tenminste met het bedrag dat het Rijk daarvoor beschikbaar stelt? In deze begroting staan nog op angstig veel plaatsen de letters P.M., oftewel “dat moeten we nog zien”?
  • En wordt er bij de steunverlening ook vooral gekeken wat er wél kan? Door niet alleen geld te storten, maar juist om initiatieven te ondersteunen die coronaproof maar onrendabel zijn?

 

[[CULTUUR]]

Daarnaast is het voor veel mensen nu duidelijk hoe essentieel kunst en cultuur eigenlijk zijn. Wie is er de lockdown doorgekomen zonder muziek, boeken of tv-series? We moeten de Edese cultuursector weer langetermijnperspectief geven. Ook als dat het nieuwe normaal is. Dan helpt het jojo-beleid van dit College niet. Een subsidiekorting op Astrant. Het net opgerichte Cultuurfonds wordt weer afgeschaft. Doodzonde. Het Cultuurfonds had net alle Edese cultuurpartijen bij elkaar gebracht. En nu mag een nieuwe cultuurmakelaar weer van vooraf aan beginnen.

  • Kunnen we niet het opgestarte overleg formaliseren in een Cultuurraad, die de politiek gevraagd en ongevraagd advies geeft op cultureel gebied?
  • En wordt die nieuwe cultuurmakelaar wel écht onafhankelijk?

Ede barst van de mooie initiatieven, zoals het geweldige werk dat gebeurt bij Astrant en de Stingerbol. Toch hebben zij zorgen over hun situatie op de lange termijn.

  • Wil het College aan de slag zodat zij op de lange termijn plannen kunnen maken?

 

[[VELUWE]]

Naast cultuur komen veel Edenaren de lockdown door in de natuur. Die natuur moeten we beschermen en behouden. Een zesde van onze totale oppervlakte bestaat uit de Hoge Veluwe. Prachtige natuur, maar achter een hoog hek! Een hek voor dieren, soms zelfs bij de ecoducten. Bizar! Dieren moeten juist vrij kunnen bewegen. En dat hek staat er niet alleen voor dieren, maar ook voor mensen. De tarieven van Edese beschermers van de Hoge Veluwe zijn sterk verhoogd. Kortom: Edese publieke belangen zijn constant in het geding, maar ook qua besluitvorming staat er een hoog hek. De burgemeester zit in de Raad van Advies, maar was niet eens gekend in de tariefsverhoging.

  • Zou de gemeente niet eens betere afspraken kunnen maken met de Hoge Veluwe over zaken die duidelijk ook het Edese belang aangaan?
  • Zouden we kunnen aandringen op een toegankelijk park voor omwonenden en een betere samenwerking met andere terreinbeheerders?

Cultuur en natuur zijn mooie manieren om te dealen met de sterke inperkingen van de vrijheid waar mensen nu mee te maken hebben. Dat sociale contract waar ik mijn bijdrage mee begon, roept dus veel verplichtingen op voor inwoners. Dat klinkt negatief, maar zoals Jan Terlouw het mooi zei: “Het hebben van plichten is een voorrecht.” En dat geldt ook voor ons als overheid. Wij hebben het voorrecht om via de gemeente te werken aan een betere samenleving. Dat vraagt wel om ándere keuzes.

 

[[ONDERWIJS]]

Bijvoorbeeld bij het onderwijs. Met deze begroting worden beloofde investeringen
in nieuwe schoolgebouwen uitgesteld. Dat is voor D66 onacceptabel. Juist in de coronacrisis hebben we gezien dat een goed schoolgebouw van groot belang is.

  • Kan de wethouder niet beter een nieuw strategisch huisvestingsplan gaan uitonderhandelen als dit college elke begroting weer opnieuw steggelt over de beloofde investeringen in onderwijs?
  • En waarom worden subsidies voor onderwijsondersteuning niet meer beschikbaar gesteld? De regelingen zijn enorm ingewikkeld. Is er niet eerst aan gedacht om deze middelen toegankelijker en bekender te maken, voordat we ze schrappen?

 

[[ENERGIETRANSITIE]]

De klimaatgeneratie vraagt ook luid en duidelijk om een sociaal contract. Laat geen opgebruikte aarde na met een verwoest klimaat. Bij de klimaatdoelen zien we in Ede lichtpuntjes: 1 windmolen en 3 zonneparken in voorbereiding. Maar de brief van deze week was zonneklaar: de doelen halen we niet.

  • Waarom is afgelopen jaar verspeeld?

Vorig jaar waarschuwde D66 al
dat we de doelen niet gingen halen en vroegen we of er niet meer budget
en meer actie nodig was. Het antwoord was nee en de doelen gaan we halen. Maar de doelen halen we niet en het budget en de regie komen nu pas. Te laat.

  • Waarom is de oproep van D66 vorig jaar niet opgevolgd?

 

[[VERKEERSVEILIGHEID]]

Een andere belangrijke taak voor de gemeente is om te zorgen voor veiligheid. Ik denk dan vooral aan het verkeer en in het bijzonder bij de N224. De oversteek bij de Amsterdamseweg schreeuwt om actie. Al jaren. Maar eergisteren nog wat harder na wéér een aanrijding.

  • De eerste oplossing hier is snelheidsverlaging, maar het kan toch niet zo zijn dat we in deze begroting de gereserveerde middelen voor fysieke aanpassingen bij de N224 schrappen?
  • Hoe legt de wethouder dat uit aan alle Edenaren die daar gevaarlijke situaties meemaken?
  • En zijn we ook goed voorbereid op mogelijke verkeersknelpunten die we aan zien komen. De oversteek van de Parklaan bij de nieuwe Koning Davidschool. Kan daar nog eens goed naar gekeken worden?

 

[[RESERVE COFINANCIERING]]

D66 is niet bang te investeren in de toekomst van Ede en ook niet voor passende maatregelen om de uitgaven in toom te houden. Maar in deze begroting vraagt het College ons om op sommige plekken socialecontractbreuk te plegen ten opzichte van de samenleving. Beloofde en noodzakelijke investeringen in onderwijs en verkeersveiligheid
gaan niet door. En we gaan de kaasschaaf hanteren bij de persoonsgebonden budgetten in de zorg. Deze groep mensen heeft een moeilijk jaar achter de rug, als sluitpost van de zorg. Ze stonden achteraan bij de verdeling van de persoonlijke beschermingsmiddelen.
Steun voor pgb’ers kwam pas laat op gang. Nu gaat de gemeente Ede hen korten.

Al die keiharde bezuinigingen kunnen we niet maken als we aan de andere kant € 10,5 miljoen overhouden en opzij zetten voor een reserve cofinanciering. Een potje van het College waarvan ze zelf het doel nog niet weten. Het voorstel ligt er nog niet. Laat staan de plannen waar het geld heen moet gaan. Alleen dat er € 10,5 miljoen in moet. Kom met projectvoorstellen en D66 zal deze op de merites beoordelen, maar dit lijkt een blanco cheque met als enige voorwaarde dat andere partijen ook meebetalen.

  • Lopen we dan niet het risico dat we deze € 10,5 miljoen uitgeven aan zaken die vooral andere partijen erg belangrijk vinden?
  • Waarom niet gewoon in de algemene reserve zodat we een integrale afweging kunnen maken, of nog beter: gebruiken om de pijnlijke bezuinigingen niet te hoeven nemen?

D66 wil andere keuzes. Goed onderwijs. Kaalslag in de kunst tegengaan. Waardering voor het zorgpersoneel, ook via het pgb. Een veilig verkeer. Dan voldoet de Edese lokale overheid aan onze kant van het sociaal contract waar we iedereen vrij laten, maar niet laten vallen.

D66 zou willen zeggen: Wie de hoed past, trekke hem aan. Als we daaraan werken, doen we eer aan die eeuwenoude vrijheidshoed in ons gemeentewapen.