Steun ons en help Nederland vooruit

Publicaties

Bruto Lokaal Geluk als nieuwe inspiratiebron voor gemeentelijk beleid?

Als goed gebruik wensen we elkaar een gelukkig nieuwjaar toe. Ook iedere gemeente houdt een – zij het steeds soberder – nieuwjaarsreceptie. Maar wat betekent eigenlijk een gelukkig nieuwjaar i.c. geluk voor de burgers en dus voor het gemeentelijk beleid?

Geluk is een multi-interpretabel begrip. Om het eenvoudig te houden maak ik verschil in een individuele, subjectieve definitie en een collectieve, meer objectieve definitie. Je kunt geluk zien als een gevolg van een directe behoeftebevrediging, de hedonistische benadering. Maar je kunt geluk ook zien als een collectief goed, waarbij het geluk van de mens samenhangt met het geluk van zijn medemens. Volgens deze epicuristische benadering is juist uitstel van de directe het duurzaam welbevinden van de bevolking. Aangezien algemeen geaccepteerd is dat het algemeen of collectieve belang voor het individuele belang gaat, is de epicuristische benadering het meest voor de hand liggend bij de interpretatie van he begrip Geluk.

Er is in Nederland echter geen echte politieke interesse zichtbaar voor de subjectieve kwaliteit van het leven volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Aandacht voor de economie, in casu het Bruto Nationaal Product (BNP), heeft duidelijk de overhand. In haar recente rapport ‘De Sociale Staat van Nederland 2012’, geeft het SCP aan dat de geluksbeleving wél relevantie heeft voor het overheidsbeleid. Niet alleen de feitelijke of objectieve kant van de levenssituatie, uitgedrukt in cijfers over wonen, werk, recreatie, sociale participatie, consumptie en mobiliteit, bepaalt het levensgeluk. Zij laat zien dat juist de kwaliteit van leven als meerdimensionaal concept het geluksgevoel van burgers bepaalt.

Op mijn recente reis naar Buthan, het kleine Himalaya-koninkrijk, werd me duidelijk dat het BNP niet het enige is wat voor burgers telt. Hieraan afgemeten zou Buthan één van de armste land van de wereld zijn. Niets is minder waar. Daklozen en bedelaars, zoals in India, heb ik niet gezien. Slechts een klein deel van de plattelandsbevolking leeft in armoede. Onderwijs en gezondheidszorg is voor iedereen toegankelijk. Een wonder in dit land dat ook wel het laatste shangri-la wordt genoemd? Een mogelijke oorzaak ligt in het hanteren van de Bruto Nationaal Geluk (BNG)- index als leidraad voor overheidsbeleid. Ingezet door de derde koning Jigme Singye Wangchuck in 1972, is het BNG in 2008 zelfs als onderdeel van de grondwet verankerd. Hierdoor heeft de staat zich verbonden om omstandigheden te bevorderen die het streven naar een groter BNG mogelijk maken.

De Bruto Nationaal Geluk-index meet de kwaliteit van een land op een meer-dimensionale manier dan het BNP. Het BNG kent negen domeinen of dimensies, die via een uitgebreide vragenlijst gemeten worden. Men meet op de domeinen psychologisch welbevinden, gezondheid, tijdsbesteding, onderwijs, culturele diversiteit en veerkracht, goed bestuur , gemeenschapsvitaliteit, ecologische diversiteit/veerkracht en de levensstandaard.

Als illustratie licht ik het domein goed bestuur er uit. In Buthan betreft dit de subjectieve beleving over fundamentele rechten en de politieke vrijheid, de eigen politieke participatie en het vertrouwen in en de performance van overheidsinstituties. Volgens de Legal Code van 1729 ingesteld bij de unificatie van Buthan is dit geen vrijblijvendheid: if the government cannot create happiness for its people, there is no purpose for the government to exist (bron: a short guide to GNH index, the centre for Buthan studies, 2012, p.7). Je moet maar durven om een zo vergaande norm over jezelf af te roepen en daarna te meten!

Het zou mijns insziens een goede zaak zijn als het lokaal bestuur – lees: gemeente – zich ook zou laten leiden door een eigen Bruto Lokale Geluks-index: niet alleen om zichzelf een spiegel voor te houden maar vooral ook als richtsnoer voor (het komend) beleid.

Marjo Gruisen
Algemeen directeur Inclusief Groep, een sociale onderneming op de Noord Veluwe

Gepubliceerd op 12-01-2014 - Laatst gewijzigd op 22-11-2018